Istorijat razvoja aerosporta u Kruševcu vezan je za razvoj Aerokluba
Kruševac, kasnije Aeroklub „Mihajlo Živić“ iz Kruševca.
Da je Kruševac i pre Drugog svetskog rata bio razvijena privredna i kulturna sredina, svedoče mnoge činjenice. Mesni odbor Kruševac, formiran
22.5.1924. kao osnovna organizaciona jedinica Kraljevskog jugoslovenskog aeroklub „Naša krila“, ubrzo je prerastao u Oblasni odbor (OO).
Konstituisanje MO AK Kruševac izvršeno je na Vidovdan 28.06.1925. god.
što se uzima za datum osnivanja kluba.
Aeroklub je ubrzo nakon osnivanja imao preko 200 članova, probe su vršene na
Koširskom polju, a Skupština kluba je odlučila da se kupi avion koji je dobio ime „Prestolonaslednik Petar“ pošto je kralj podržao ovu akciju.
Tako je 17. jula 1934. godine održana velika avijatičarska svečanost kojoj je i kralj prisustvovao, a najhrabriji Kruševljani su se vozili avionom.
Velika avijatičarske svečanosti na Koširskom polju u Kruševcu, 17. jula
1934. god.
Novine su pisale: „Jedan san Kruševca je ostvaren“. Treba pomenuti i časopis ratnog vazduhoplovstva „Naša krila“ koji je izlazio na ćirilici i latinici i propagirao avijatičarske ideje. Čak je pri Gimnaziji postojao podmladak časopisa „Naša krila“ koji je jednom godišnje održavao izložbe jedriličarstva.
Prvi kruševački avion Ikarus SIM VIII YU-PCI №3
Manji betonski hangar i meteorološka stanica završeni su 1934. god. čime je kruševačko „Koširsko polje“ postalo jedan od 13 civilnih aerodroma u
Kraljevini Jugoslaviji koji su imali hangare. Predratni Aeroklub je koristio 6 letelica: 3 aviona, 1 avionet i 2 jedrilice-klizača.
Prvi kruševački avion Ikarus SIM VIII YU-PCI №3 nabavljen je 1934. kao prvi klupski avion u zemlji kupljen sopstvenim sredstvima.
Drugi avion Zmaj FN-Valter (Fizir-N) YU-PDK №49 dobijen od Središne uprave u zamenu za SIM, leteo je u Kruševcu 1935-1936, a treći Zmaj Anrio-
Valter (Zmaj Hanriot H.320) YU-PEK №1001 1938-1941. godine.
Članovi Jedriličarske grupe „Jastreb“ izradili su u radionicama Zavoda
„Obilićevo“ dve jedrilice, Cegling (Zögling Z1) YU-K1 (od 1940. YU-KAD), napravljen 1939. i Vrabac YU-K2 (YU-KAE) iz 1940. godine.
Aeroklub je sagradio 1936. avionet Nebeska vaš (Pou du ciel) koji je leteo, ali nije registrovan, a 1937. god. započeo gradnju aviona tipa Edo (projektant
Dominko) koji je ostao nezavršen. Klupski mehaničar Dušan Mačkić počeo je
1940. god. izradu sopstvene modifikovane Nebeske vaši, ali je nije završio do rata.
Avion na kruševačkom aerodromu na Koširskom polju
Konstituisana je Vazduhoplovna jedriličarska škola drugog reda, septembra
1949. god. Društvo je bilo deo novoformiranog Vazduhoplovnog saveza Srbije
(VSS) koji je krajem 1949. imao 12 aeroklubova. Za obuku su dodeljena dva klizača Utva Vrabac VB-17 i VB-18. Stari hangar je obnovljen 1950. godine, a novi veliki hangar izgrađen je 1952-1953. god, dobrovoljnim radom članova.
Od 1952. u aeroklubu lete dve nove jedrilice, Roda YU-5162 dobijena od VSJ i
Čavka YU-2160. Nabavljeno je i vozilo Dodž (Dodge) sa vitlom. U Kruševcu je održano 1953. god. padobransko prvenstvo Srbije.
Godine 1954. obnovljena je Vazduhoplovna škola aeroklub „Kruševac“, a iste godine na aerodrom je stigla pokretna Pilotska škola sa dva aviona tipa
Utva 251 Trojka.
U prvoj polovini 50-tih u Kruševcu su leteli jedrilica Libis Jastreb (1955.
otišla na reviziju) i avion Trojka YU-CHN br. 0772, a iz Beograda su dolazile povremeno još 3 Trojke. Iako je 1954-1955. bio jedan od uspešnijih u Srbiji, Aeroklub je krajem 50-tih zapao u teškoće, tako da je 1961. imao je samo 3 jedrilice.
Sa kruševačkog aerodroma Aeromiting na Koširskom polju sedamdesetih godina
Građani Kruševca prisustvuju letačkom danu sedamdesetih godina
Razgledanje i uživanje ljubitelja letenja
Aviomehaničar pri pregledu aviona Trojka na Koširskom polju sedamdesetih
Krajem 1973. Aeroklub menja naziv u „Mihajlo Živić“ Kruševac.
Vazduhoplovni inženjer i pilot poručnik Mihajlo Živić 1937. god.
Jugoslovenski avioreli Koširsko polje, Kruševac, 1978. god.
Padobranski skokovi na aerodromu Koširsko polje u Kruševcu, sedamdesetih godina
Tada je bio nabavljen bivši vojni Ikarus Kurir YU-CCC br. 50209, od 1977. u
Kruševcu), korišćen u aeroklubu. do rashoda 1983. godine. Kasne 70-te i 80- te godine 20. veka bile su „zlatno doba“ za aeroklub. U tom periodu stigla su tri aviona: Pajper Super Kab (Piper PA-18-150 Super Cab) YU-DCL c/n 18-
7809-166 nabavljen 1978, Utva 75 YU-DGG br. 53172 dodeljena 1981. od strane
VSJ i Vilga (PZL 104-80 Wilga) YU-DHS c/n CF15810604 pristigla 1983.
godine. Nabavljene su i tri jedrilice: Blanik (Let L-13A Blanik) YU-5347 c/n
026014 (1974), VTC Cirus 17A YU-4434 c/n 176 (1981) i VTC-76 Vuk-T YU-
4349 c/n 316 (1987).
Zahvaljujući društvenoj svesti, razumevanju za značaj vazduhoplovnog sporta i jakoj lokalnoj privredi, AK je krajem sedamdesetih godina 20. veka bio jedan od retkih na prostoru SFRJ koji je u svom vlasništvu imao praktično sve vazduhoplove koje je koristio. Avion Utva – 75 koje je JNA dodelila
Vazduhoplovnom savezu na korišćenje je nakon nekoliko godina otplaćen.
Državno prvenstvo u jedriličarstvu na aerodromu u Kruševcu
Takmičenje u padobranstvu koje je održano u Leskovcu 1978. god. ekipa
Aeroklub“ Mihajlo Živić“ osvojila je treće mesto u generalnom plasmanu.
To je bio veliki uspeh u tada izuzetno jakoj konkurenciji od preko 40 ekipa iz čitave SFRJ. Padobranac Slobodan Vilimanović je 1980. godine nabavio padobran tipa “krilo“, američke proizvodnje, model „Stratocloud“. To je bio prvi padobran tipa“ krilo“, strane proizvodnje u Kruševcu i Srbiji.
Tokom osamdesetih, pa do polovine devedesetih godina 20. veka, kroz aeroklub je svake godine pohađalo obuku po nekoliko desetina budućih padobranaca. Te
1988. je u jednom trenutku u klubu bilo oko 60 aktivnih padobranaca, i tada je vršeno obučavanje jedne grupe iz Ministarstva unutrašnjih poslova.
U periodu 1981-1993. AK je koristio 4 Utve 75. Prva Utva je otišla 1988. na generalnu opravku, a aeroklub je dobio 1990. od VSJ drugu Utvu (YU-DJM br.
53228). Već oktobra 1991. stigla je treća Utva (YU-DKB br. 53240) koja je havarisana prilikom pada na Gledićke planine i vraćena fabrici. Četvrta
Utva 75 (YU-DIL br. 53208) pozajmljena je ujesen 1993. od AK Vršac u zamenu za tri kruševačke letelice (Cirus, Vuk-T i Pajper) koje su letele u Vršcu.
Aerodrom Koširsko polje u Kruševcu
Pogled na rulnu stazu i stajanku aerodroma u Kruševcu
Hangar Aerokluba „ Mihajlo Živić“ u Kruševcu
Iz hangara Aerokluba „ Mihajlo Živić“
Obzirom da se aerodrom Koširsko polje polako „utapao“ u gradsku sredinu, osamdesetih godina se javila potreba za njegovim izmeštanjem na drugu, povoljniju lokaciju. Velikim angažovanjem članova AK, na čelu sa tadašnjim upravnikom Srbislavom Minićem, na lokaciji Rosulje izvršen je otkup zemljišta, a zatim su urađeni građevinski radovi na uređenju terena, kroz ravnanje i drenažu. U periodu od 1988. do 1991. godine, članovi aero-kluba su izgradnju aerodroma priveli kraju, nakon čega je trebala da usledi njegova registracija i stavljanje u upotrebu. Zatim je usledio tragični događaj, pogibija u vazduhoplovnom udesu upravnika kluba, Srbislava Srbe Minića, za vreme izvođenja obuke u akrobatskom letenju, u Trsteniku, što je zaustavilo dalji proces stvaranja novog aerodroma.
U saradnji sa osnovnim školama sa teritorije grada Kruševca, osamdesetih godina je vrlo uspešno radila sekcija vazduhoplovnog modelarstva. Veliki doprinos radu te sekcije dali su i Zvonko Hrebinac i Dušan Stojković, nastavnih tehničkog obrazovanja iz OŠ „Nada Popović“, koji je bio vođa sekcije.
Vazduhoplovni leteći modeli u Kruševcu, 2015. god.
Takmičar Aca Đorđević je osvojio prvo mesto na državnom prvenstvu 1990.
god. u disciplini klasa A1 – leteći modeli jedrilica, održanom na aerodromu Lisičiji Jarak kod Beograda. To je tada bio izuzetan uspeh, s obzirom na razvijenost sporta u to vreme i oštru konkurenciju iz čitave
SFRJ.
Devedesete godine 20. veka obeležila je opšta društvena kriza koja je pogodila i sportsko vazduhoplovstvo. Taj period je u AK obeležio razvoj ultralakog letenja, uvođenje motornih zmajeva i uvođenje paraglajdinga, kao novih grana vazduhoplovnog sporta. Kruševljani su bili jedni od pionira u letenju motornih zmajeva i paraglajdera na nivou tadašnje SRJ. Grupa pilota
(Miroslav Krkić, Aca Đorđević, Nenad Krkić, Milan Bujić) je završila osnovnu obuku za letenje motornih zmajeva u Bugarskoj 1994. godine, a naredne godine su polagali za dozvole, na prvoj takvoj aktivnosti ikada organizovanoj u našoj zemlji.
Krajem 1997. god. iz Francuske je nabavljen ULL (ultralaka letelica)
Motorni zmaj "COSMOS MAGNUM 21" sa plovcima za sletanje na vodu i skijama za sletanje na sneg, za školovanje pilota na ULL avionima i sportsko letenje. Motorni zmaj je tokom devedesetih često korišćen i za desantiranje padobranaca, kojima je to tada bio jedini način za treniranje.
AK je 1998. godine je bio domaćin Državnog padobranskog prvenstva u grupnim likovnim skokovima u disciplini FS-4.
Skok padobranca Aerokluba „Mihajlo Živić“ sa zatvaranja sezone 2017.
godine
Ekipa padobranaca AK „ Mihajlo Živić“ sa državnog prvenstva u padobranstvu 2018. godine
Ekipa padobranaca AK „Mihajlo Živić“ sa državnog prvenstva u padobranstvu 2018. godine
Na aeroreliju u Paraćinu 2004. godine ekipa AK „Mihajlo Živić“ ostvarila je solidan rezultat, naročito imajući u vidu avion kojim je raspolagala.
Pilot Zoran Nikolić je na avionu „Piper Super Cub“ u disciplini „precizno sletanje“ ostvario tri uzastopna rezultata „nula“, što predstavlja apsolutnu tačnost. Taj uspeh je ostao zapažen kod svih učesnika takmičenja, kao i kod sudija i delegata takmičenja, posebno zbog činjenice da je Nikolić upravljao avionom sa stajnim trapom u konfiguraciji sa repnim točkom. Kod takvih aviona se prilikom sletanja, u finalu, kada se i očekuje dodir sa poletno - sletnom stazom, prostor ispred aviona praktično i ne vidi, već pilot vrši procenu visine pogledom bočno ispred aviona.
Aerodrom Kruševac, Koširko polje u smiraj dana
Dolazi do reorganizacije rada jedriličarske sekcije 2011. godine, odnosno tada je bio registrovan Centar za obuku pilota jedrilice, prema novim propisima Direktorata civilnog vazduhoplovstva R. Srbije.
Aeroklub je organizovao više puta aeromitinge (najveći 1981, 1982, 1986,
1996, 2004, 2010, 2015, i 2017.), a održana su i dva Jugoslovenska aerorelija
(JAR), 21. JAR sa 30 takmičara (1978) i 28. JAR sa 35 aviona ( 1985).
Polaznici obuke za pilote jedrilice na aerodromu u Kruševcu, 2012. godine
Takmičenje u Generalnoj avijaciji avionima (vremenska tačnost na maršruti, izviđanje iz vazduha i pronalaženje markera na ruti, precizno sletanje) ekipa aerokluba Kruševac učestvovala je svake godine od kad postoji takmičenje tog ranga.
Zavidan rezultat ostvarila je 2007. kada je na državnom prvenstvu osvojila treće mesto u generalnom plasmanu.
Angažovanjem grupe kruševačkih entuzijasta, aeroklub je intenzivnije počeo sa radom početkom 2000-tih, i udvostručio broj članova i uspeo da registruje veći broj letilica, a polovinom 2010. iz Norveške je nabavljen avion Cesna
172 (Cessna 172L Skyhawk) LN-PAR c/n 172-59927 .
Krajem 2012. godine aeroklub je iznajmio od aerokluba Kumanovo jedrilicu
BLANIK L-23 za Vazduhoplovnu školu Kruševac.
Polovinom 2014. grupa padobranaca (Ivan Lazarević, Aca Đorđević, Mario
Bradić) je reformisala rad Padobranske sekcije. Nabavljena je kompletna oprema - padobrani tipa „krilo“ za školovanje padobranaca, a 2015. godine je registrovan Centar za obuku padobranaca u skladu sa novim propisima
Direktorata civilnog vazduhoplovstva Republike Srbije.
Krajem 2014. Godine, iz Italije nabavljen je ULL avion FIRE FOX za školovanje pilota na ULL avionima i za sportsko letenje.
Sa aeromitinga na Koširskom polju u Kruševcu, 2015. godine
Polovinom 2016. nabavljen je i avion (Piper Pavne PA-25). Osnovna namena je prskanje iz vazduha (suzbijanje prelazno-zaraznih bolesti), gašenje požara iz vazduha, za vuču jedrilica (aerozaprega) i za vuču banera velikih reklamnih površina.
Pilot Aerokluba „ Mihajlo Živić“ u levom zaokretu iznad Kruševca
Početkom 2018. godine, iz Nemačke su nabavljene tri jedrilice, dve su dvosedi (BOCIAN SZD9 Bis 1E) i služe za školovanje pilota i trenažno letenje, a treća je (K-8) jednosed i služi za takmičenje i trenažno letenje.
Po prvi put u istoriji srpskog vazduhoplovnog jedriličarstva, na prostoru južno od Save i Dunava, održano je Državno prvenstvo u vazduhoplovnom jedriličarstvu u Kruševcu, septembra 2019. godine, na aerodromu Koširsko polje.
Iste godine održano je takmičenje „Kup Mihajla Živića“ u preciznom sletanju jedrilicom, ekipa aerokluba „Mihajlo Živić“ osvojila je treće mesto.
Članovi Aerokluba „ Mihajlo Živić“ januara 2020. godine iz hangara na
Koširskom polju
Pored sportskih aktivnosti, članovi kluba su svoja znanja i veštine, kao i vazduhoplovnu tehniku upotrebljavali pružajući pomoć civilnim i vojnim vlastima, kada je za to bilo potrebe. Septembra meseca 1989. godine, za vreme evakuacije više desetina povređenih vojnika na tada održavanoj vežbi JNA, prihvat i otpremu vazduhoplova na aerodromu Koširsko polje su vršili članovi AK.
Sportski teren aerokluba – aerodrom Koširsko polje bio je korišćen u više navrata za potrebe pružanja podrške u vanrednim situacijama ili su sa njega vršene operacije avio-tretiranja šuma u zaštiti od gubara, zaprašivanje radi suzbijanja komaraca i suzbijanje zaraznih bolesti. U vanrednim situacijama, piloti i avioni aerokluba su vršili izviđanja poplavljenih ili požarom zahvaćenih područja, a jednom prilikom je vršeno i pronalaženje i navođenje iz vazduha grupe vatrogasaca koji su bili okruženi vatrenom stihijom kada je pretila opasnost da nastradaju u požaru.
Godine 2012. aerodrom Koširsko polje je bio baza za poletanje civilnih aviona koji su vršili doturanje humanitarnih paketa zavejanom stanovništvu na području Pešterske visoravni. U toj akciji su učestvovali i piloti i avioni aerokluba.
Osnovan je Paraglajding klub „Air 037“ 2016. godine u Kruševcu. Za predsednika i zakonskog zastupnika je izabran Milan Bujić. Paraglajding klub „Air 037“ je član Vazduhoplovnog saveza Srbije i Sportskog saveza grada
Kruševca. Aktivno učestvuje sa velikim uspehom u sistemu takmičenja
Vazduhoplovnog saveza Srbije i na međunarodnim takmičenjima u paraglajdingu.
Najuspešniji takmičar Paraglajding kluba „Air 037“ je Vladimir Bačanin koji je naš višestruki seniorski državni prvak u paraglajdingu, u disciplini prelet (extreme class) u organizaciji. Za postignute sportske rezultate u paraglajdingu, dobitnik je najznačajnijeg priznanja "Zlatnog orla" Vazduhoplovnog saveza Srbije kao najuspešniji takmičar u individualnim disciplinama u okviru takmičenja u organizaciji
Vazduhoplovnog saveza Srbije. Vladimir Bačanin izabran je od strane
Sportskog saveza grada Kruševca za najuspešnijeg seniora grada Kruševca za
2020. godinu.
Sa poletnog mesta na Kopaoniku za vreme treninga
Vladimir Bačanin, najuspešniji član Paraglajding kluba „Air 037“, dobitnik „Zlatnog orla“, nagrade Vazduhoplovnog saveza Srbije